İşlənmiş iPhone almaq: iCloud, batareya və IMEI yoxlaması
iPhone dəyərini uzun müddət saxlayır, ona görə işlənmiş bazarda çox axtarılır — və elə buna görə «sürprizlər» də burada tez-tez çıxır: iCloud-a bağlı qalmış telefon, dəyişdirilmiş ekran, köhnəlmiş batareya. Yaxşı tərəfi budur ki, iPhone çox şeyi Ayarlarda özü göstərir. Aşağıda hansı bölməyə baxmalı olduğunu və nəyin alışdan imtina üçün səbəb olduğunu addım-addım izah edirik. Menyu adlarını Azərbaycanca, mötərizədə isə ingiliscə veririk, çünki telefonun dili fərqli ola bilər.
8 dəq oxu
Görüşdən əvvəl: model, qiymət və satıcıya suallar
Elanda modelin tam adı, yaddaş həcmi və rəngi yazılmalıdır. Eyni modelin başqa elanlarına bax — məsələn, iPhone 13 elanları və ya iPhone 15 Pro elanları — və cari qiymətləri qiymət bələdçisində gör. Kəskin ucuz iPhone çox vaxt ya iCloud-a bağlı, ya ciddi təmirdən çıxmış, ya da ümumiyyətlə mövcud olmayan telefon olur. Satıcıya bunları əvvəlcədən yaz:
- Telefon nə vaxt və haradan alınıb, qutu və qəbz varmı?
- Ekran, batareya və ya kamera dəyişdirilibmi, harada təmir olunub?
- Batareya sağlamlığı neçə faizdir? Ayarlardan ekran şəklini göndərə bilərmi?
- Telefon hansı bazar üçün buraxılıb, operator kilidi varmı, fiziki SIM yuvası var, yoxsa yalnız eSIM?
- Görüşdə Apple hesabından çıxıb telefonu sıfırlamağa razıdırmı?
iCloud və aktivləşdirmə kilidi: ən vacib yoxlama
«Find My» funksiyası açıq olan iPhone sahibinin Apple hesabına (Apple ID) bağlanır. Buna aktivləşdirmə kilidi (Activation Lock) deyilir: telefon sıfırlansa belə, yenidən işə salmaq üçün həmin hesabın parolu tələb olunur. Belə telefonu alan şəxs onu işlədə bilmir, satıcını isə sonra tapmaq çətin olur. Ona görə bu addımlar görüşdə edilməlidir:
- Ayarların ən yuxarısında satıcının adı görünürsə, o, Apple hesabından çıxsın: Ayarlar → yuxarıdakı ad → Çıxış (Sign Out). Bu zaman parol soruşulur və «Find My» sönür.
- Sonra telefon tam sıfırlansın: Ayarlar → Ümumi → iPhone-u köçür və ya sıfırla → Bütün məzmunu və ayarları sil (Settings → General → Transfer or Reset iPhone → Erase All Content and Settings).
- Telefon «Hello» ekranı ilə açılmalıdır. Quraşdırmanın ilk addımlarını öz Wi-Fi-n və ya mobil internetinlə keç.
- Köhnə Apple hesabının parolunu soruşan və ya «iPhone Locked to Owner» yazan ekran çıxırsa, telefonu alma.
- Quraşdırmada «Remote Management» (uzaqdan idarəetmə) ekranı çıxırsa və ya Ayarlar → Ümumi → VPN və cihaz idarəetməsi bölməsində tanımadığın profil varsa, telefon şirkətə məxsus ola bilər.
«iCloud-lu», «kilidli, hissə üçün» və ya «iCloud-u sonra açdırarıq» deyilən təkliflərdən uzaq dur. Aktivləşdirmə kilidini hesabın sahibi götürür; «kilidi açırıq» deyən xidmətlərə pul ödəmə. Satıcı parolu «unudubsa», telefonun ona məxsus olduğuna əmin olmaq mümkün deyil.
Batareya sağlamlığını harada görmək olar?
Ayarlar → Batareya → Batareya sağlamlığı (Settings → Battery → Battery Health; bəzi iOS versiyalarında «Battery Health & Charging») bölməsində maksimum tutum (Maximum Capacity) faizlə göstərilir. Bu, batareyanın yeni vaxtı ilə müqayisədə nə qədər enerji saxladığıdır. Faiz aşağı düşdükcə telefon daha tez boşalır və ağır işdə qəfil sönə bilər.
- Pik performans (Peak Performance Capability) sətrində batareyanın normal gücü verdiyi yazılmalıdır. Telefonun qəfil söndüyü və performansın məhdudlaşdırıldığı barədə qeyd varsa, batareya köhnəlib.
- «Service» tövsiyəsi görünürsə, iOS batareyanın dəyişdirilməsini məsləhət görür. Bu xərci servisdən soruş və qiymət danışığında nəzərə al.
- Dövr sayı: iPhone 15 və daha yeni modellərdə Ayarlar → Ümumi → Haqqında bölməsində batareyanın dövr sayı, istehsal tarixi və ilk istifadə tarixi də göstərilir.
- Faiz görünmürsə və ya batareya «naməlum hissə» kimi qeyd olunubsa, batareya orijinal deyil və ya başqa telefondan götürülüb.
Dəyişdirilmiş hissələr: «Hissə və servis tarixçəsi»
Yeni iOS versiyalarında Ayarlar → Ümumi → Haqqında (Settings → General → About) bölməsində Hissə və servis tarixçəsi (Parts and Service History) görünə bilər. Bu bölmə adətən yalnız telefon təmir olunubsa çıxır və batareya, ekran, kamera kimi hissələrin dəyişdirildiyini göstərir. Hissənin yanında «Genuine Apple Part» (orijinal Apple hissəsi) və ya «Unknown Part» (naməlum hissə) yazılır. Hansı hissələrin göstərildiyi modeldən və iOS versiyasından asılıdır.
«Unknown Part» o deməkdir ki, hissə orijinal deyil, düzgün quraşdırılmayıb və ya başqa iPhone-dan götürülüb. Belə telefonda bəzi funksiyalar — məsələn, ekranda True Tone və ya batareya göstəriciləri — düzgün işləməyə bilər. Bu, alışdan mütləq imtina səbəbi deyil, amma qiymət orijinal hissəli telefonla eyni olmamalıdır. Satıcı təmiri gizlədibsə, bu artıq ciddi xəbərdarlıqdır.
Bölmə görünmürsə, ya hissələr dəyişdirilməyib, ya da model bu yoxlamanı dəstəkləmir. Yenə də ekrana bax: rənglər solğundursa, toxunma gecikirsə və ya ekranla korpus arasında boşluq varsa, satıcıdan təmir barədə yenidən soruş.
Face ID və Touch ID-ni necə yoxlamaq
Üz və barmaq izi ilə tanıma ekran və korpus təmirindən sonra tez-tez sıradan çıxır. Satıcının telefonu üzü ilə açması kifayət deyil — özünü əlavə et:
- Ayarlar → Face ID və parol (Face ID & Passcode) bölməsinə gir və «Alternativ görünüş» (Set Up an Alternate Appearance) ilə öz üzünü əlavə et.
- Quraşdırma axıra qədər getməlidir. Sonra ekranı kilidlə və öz üzünlə aç.
- Touch ID-li modellərdə (məsələn, iPhone SE) Ayarlar → Touch ID və parol bölməsində öz barmaq izini əlavə edib sına.
- «Face ID is not available» və ya Face ID-nin bu iPhone-da aktivləşdirilə bilmədiyi barədə mesaj çıxırsa, modul zədələnib və ya təmirdən sonra işləmir.
Ön kameranı da ayrıca yoxla: şəkil və video çək, portret rejimini sına.
Model nömrəsi, yaddaş və «refurbished» nə deməkdir?
Ayarlar → Ümumi → Haqqında bölməsində Model adı (Model Name), Tutum (Capacity) və Model nömrəsi (Model Number) yazılır. Model nömrəsinə toxunanda hərflə başlayan kod görünür; birinci hərf telefonun mənşəyi barədə ipucu verir:
- M — yeni satış üçün buraxılmış cihaz;
- F — yenilənmiş (refurbished), yəni Apple və ya operator tərəfindən bərpa edilib yenidən satılmış cihaz;
- N — zəmanət çərçivəsində dəyişdirmə üçün verilmiş cihaz;
- P — üzərinə fərdi yazı həkk edilmiş cihaz.
Tutum elandakı yaddaş həcmi ilə, model adı isə qutudakı yazı ilə eyni olmalıdır. Elə həmin bölmədə «Operator kilidi» (Carrier Lock) sətrində «No SIM restrictions» yazılmalıdır — əks halda telefon yalnız müəyyən xarici operatorun SIM kartı ilə işləyə bilər. ABŞ kimi bəzi bazarlar üçün buraxılmış yeni modellərdə fiziki SIM yuvası yoxdur, yalnız eSIM işləyir; belə telefonda öz operatorunun eSIM dəstəyini əvvəlcədən öyrən.
«Refurbished» sözü bazarda iki fərqli şeyə deyilir. Biri istehsalçının özünün rəsmi bərpa etdiyi cihazdır, digəri isə kiminsə təmir edib «təzə kimi» satdığı telefon. İkincisində hansı hissənin dəyişdirildiyini bilmək çətindir — burada hissə tarixçəsi və diqqətli yoxlama xüsusilə vacibdir.
IMEI və qeydiyyat yoxlaması
IMEI-ni bir neçə yerdə tap və müqayisə et: *#06# yığanda ekranda, Ayarlar → Ümumi → Haqqında bölməsində və qutunun arxasındakı etiketdə. Bəzi modellərdə nömrə SIM kasetinin üzərində də yazılır, fiziki SIM və eSIM olan telefonlarda isə iki IMEI görünür. Nömrələr uyğun gəlmirsə, qutu başqa telefona aiddir və ya nömrə dəyişdirilib — IMEI-si dəyişdirilmiş texnikanın satışı alal.az qaydaları ilə qadağandır.
Azərbaycanda mobil cihazlar IMEI üzrə qeydiyyatdan keçir və qeydiyyatsız telefon bir müddətdən sonra yerli SIM kartla işləməyə bilər. Xaricdən gətirilmiş iPhone alırsansa, IMEI-nin statusunu rəsmi mənbədən — mobil cihazların qeydiyyatı sistemindən və ya mobil operatorundan — yoxla; qaydaları və rüsumları da yalnız oradan öyrən. Ümumi yoxlama addımları işlənmiş telefon bələdçisində də var.
iPhone üçün qısa yoxlama cədvəli
| Harada bax | Nə görməlisən | Nə vaxt ehtiyatlı ol |
|---|---|---|
| Ayarların yuxarısı | Satıcı hesabdan çıxıb | Ad görünür, satıcı çıxmaq istəmir |
| Sıfırlamadan sonra «Hello» ekranı | Quraşdırma öz hesabınla davam edir | Köhnə hesabın parolu soruşulur |
| Batareya → Batareya sağlamlığı | Maksimum tutum və normal pik performans | «Service» tövsiyəsi, naməlum batareya |
| Ümumi → Haqqında | Model, tutum və IMEI elan və qutu ilə eynidir | Nömrələr uyğun gəlmir |
| Haqqında → hissə tarixçəsi | Bölmə yoxdur və ya «Genuine Apple Part» | «Unknown Part» |
| Haqqında → Operator kilidi | «No SIM restrictions» | Operator kilidi var |
| Face ID və ya Touch ID | Öz üzün və ya barmağın əlavə olunur | Funksiyanın əlçatan olmadığı barədə mesaj |
Tez-tez verilən suallar
«iCloud-lu iPhone» nə deməkdir və almaq olar?
Bu, aktivləşdirmə kilidi açıq qalmış, yəni köhnə sahibin Apple hesabına bağlı telefondur. Sıfırlandıqdan sonra həmin hesabın parolu olmadan işə salınmır. Belə telefonu alma: kilidi hesabın sahibi götürür, «açdırırıq» deyən xidmətlərə isə güvənmə.
Batareya sağlamlığı aşağıdırsa, iPhone almağa dəyərmi?
Qiymət buna uyğundursa, dəyər. Aşağı maksimum tutum telefonun daha tez boşalacağı deməkdir; Ayarlarda «Service» tövsiyəsi varsa, batareyanı dəyişmək lazım olacaq. Dəyişdirmə xərcini əvvəlcədən servisdən soruş və qiymətdən çıx.
Ayarlarda «Unknown Part» yazısı nə deməkdir?
Hissə və servis tarixçəsində hissənin yanında «Unknown Part» yazılırsa, həmin hissə orijinal deyil, düzgün quraşdırılmayıb və ya başqa iPhone-dan götürülüb. Belə telefonda bəzi funksiyalar düzgün işləməyə bilər. Satıcıdan təmirin harada aparıldığını soruş və qiyməti orijinal hissəli telefonla eyni qəbul etmə.
Model nömrəsi «F» hərfi ilə başlayırsa, bu pisdir?
Özlüyündə qüsur deyil: bu, telefonun yenilənmiş (refurbished) olduğunu, yəni Apple və ya operator tərəfindən bərpa edilib yenidən satışa çıxarıldığını göstərir. Amma satıcı onu «yeni» kimi təqdim edirsə, elandakı məlumat düz deyil — vəziyyəti və qiyməti buna görə qiymətləndir.
Satıcı iCloud-dan sonra çıxacağını deyir. Razılaşım?
Xeyr. Hesabdan çıxmaq və telefonu sıfırlamaq görüşdə, sənin gözünün qabağında edilməlidir. Pulu verəndən sonra satıcı ilə əlaqə kəsilərsə, telefon köhnə hesaba bağlı qalacaq və onu işlətmək mümkün olmayacaq.
İşlənmiş iPhone qiymətlərini harada müqayisə edim?
Eyni model və yaddaş həcmindəki elanlara bax və qiymət bələdçisində cari səviyyəni yoxla. Batareya sağlamlığı, dəyişdirilmiş hissələr, qutu və sənədin olub-olmaması qiyməti dəyişir, ona görə müqayisəni oxşar vəziyyətdəki telefonlar arasında apar.
Model və yaddaş üzrə elanlara bax, qiymətləri müqayisə et və görüşə bu yoxlama siyahısı ilə get.
Elektronika elanları