Ev heyvanı alarkən sağlamlıq və sənəd yoxlaması
It, pişik və ya quş — hansını seçirsənsə, evinə uzun illər qayğısına qalacağın bir canlı gətirirsən. Ona görə də ilk görüşdə bir neçə sadə şeyi yoxlamaq çox vacibdir: heyvanın davranışı, gözləri, qulaqları, tükü, peyvənd pasportu və yaşı. Bu bələdçi sağlam heyvanı tanımağa, satıcıya düzgün suallar verməyə və onlayn fırıldaqlardan qorunmağa kömək edəcək.
6 dəq oxu
Heyvanı niyə mütləq canlı görməlisən?
Şəkil və video kifayət deyil: onlar köhnə ola bilər, başqa heyvana aid ola bilər, xəstəlik əlamətlərini göstərməyə bilər. Heyvanı yaşadığı yerdə görəndə həm onun özünü, həm də saxlanma şəraitini qiymətləndirirsən: təmizlik, qida, su, digər heyvanların vəziyyəti.
- Görüşü gündüz təyin et — işıqda göz, tük və dəri daha yaxşı görünür.
- Balanın anasını görməyi xahiş et: ananın vəziyyəti balaların necə baxıldığını göstərir.
- Tələsmə: heyvanla bir müddət vaxt keçir, oyna, necə reaksiya verdiyini izlə.
- Mümkünsə, yanında heyvan saxlamaqda təcrübəsi olan birini apar.
Heyvanlar bölməsindəki elanlara baxanda satıcının təsvirdə yazdıqlarını — yaş, peyvəndlər, sənədlər — qeyd et və görüşdə hər birini öz gözünlə yoxla.
Davranış: sağlam heyvan necə görünür?
Sağlam bala adətən maraqlı və hərəkətli olur: yeni insana yaxınlaşır, oyuncağa reaksiya verir, səsə başını çevirir. Balalar çox yatır və bu, normaldır, amma oyandıqdan sonra canlanmalıdır.
- Yaxşı əlamət: maraq, oyun, normal iştah, səsə və hərəkətə reaksiya.
- Diqqət et: daim küncə çəkilmə, halsızlıq, toxunanda ağrı ilə reaksiya, titrəmə.
- Quşlarda: quş fəal olmalı, tükləri hamar, nəfəsi səssiz olmalıdır; tükləri pırpızlaşmış halda uzun müddət tərpənmədən oturması narahatedici əlamətdir. Quş elanlarına baxanda qəfəsin təmizliyinə də fikir ver.
Qorxaq davranış həmişə xəstəlik demək deyil — bəzən heyvan sadəcə insanlarla az ünsiyyətdə olub. Amma belə heyvan yeni evə uyğunlaşmaq üçün daha çox vaxt və səbir tələb edəcək.
Göz, burun, qulaq və tük: qısa müayinə
| Nəyə bax | Normal | Narahat edən əlamət |
|---|---|---|
| Gözlər | Təmiz, parlaq, tam açıq | Axıntı, qızartı, bulanıqlıq, qıyma |
| Burun | Təmiz, nəfəs səssiz | Qatı axıntı, tez-tez asqırma, xırıltı |
| Qulaqlar | Təmiz, xoşagəlməz iysiz | Tünd rəngli kir, pis iy, başını tez-tez silkələmə |
| Tük və dəri | Parlaq tük, təmiz dəri | Keçəl yerlər, qızartı, birə və ya onların qara izləri |
| Qarın və quyruq altı | Yumşaq qarın, təmiz quyruq altı | Şişkin, gərgin qarın, ishal izləri |
| Ağız və diş əti | Çəhrayı diş əti | Solğun və ya qızarmış diş əti, pis ağız iyi |
| Hərəkət | Rahat qaçır, axsamır | Axsama, çətin qalxma, səndələmə |
Narahat edən əlamət heyvanın «pis» olduğunu yox, müalicəyə ehtiyacı olduğunu göstərir. Belə halda qərarı tələsik vermə: satıcıdan heyvanı baytara göstərməyə razılıq istə və müayinədən sonra qərar ver.
Peyvənd pasportu və parazitlərə qarşı müalicə
Baytarlıq (peyvənd) pasportu heyvanın sağlamlıq tarixçəsidir. «Pasport var» sözünə kifayətlənmə — onu əlinə al və oxu.
- Heyvanın növü, cinsi, rəngi və doğum tarixi yazılıb və qarşındakı heyvana uyğundurmu?
- Hər peyvəndin tarixi, peyvənd etiketi, baytarın möhürü və imzası varmı?
- Daxili parazitlərə (qurdlara) qarşı müalicə qeyd olunubmu, nə vaxt?
- Birə və gənəyə qarşı müalicə edilibmi?
- Növbəti peyvəndin vaxtı göstərilibmi?
- Heyvan çiplənibsə, çip nömrəsi pasportda yazılıbmı?
Möhürsüz, imzasız qeydlər və ya bir gündə doldurulmuş kimi görünən təzə pasport şübhə doğurmalıdır. Peyvəndin vurulduğu baytarlıq klinikasının adını soruş — lazım olsa, oraya zəng edib dəqiqləşdirmək olar. Hansı peyvəndlərin və hansı cədvəllə vurulacağını isə öz baytarın müəyyən edəcək.
Yaş: bala anasından tez ayrılmamalıdır
Anası və qardaşları ilə keçən ilk həftələr balanın immuniteti və davranışı üçün çox vacibdir: o, burada oynamağı, dişləməsini idarə etməyi, digər heyvanlarla ünsiyyəti öyrənir. Çox tez ayrılmış bala daha tez xəstələnə, qorxaq və ya aqressiv böyüyə bilər.
- It balaları adətən ən azı səkkiz həftəlik olanda yeni evə verilir.
- Pişik balalarını bir çox baytar və yetişdirici daha gec — təxminən üç aylıqda verməyi məsləhət görür. Pişik elanlarında balanın yaşına xüsusi diqqət et.
- Tutuquşu balaları müstəqil yem yeməyi öyrənməmiş verilməməlidir; əl ilə yemləmə təcrübə tələb edir.
Doğum tarixini soruş və pasportdakı tarixlə tutuşdur. Satıcı «balacadır, amma artıq özü yeyir» deyib çox kiçik heyvanı tələsik vermək istəyirsə, ehtiyatlı ol və baytarla məsləhətləş.
Satıcıdan soruşulacaq suallar
- Heyvan neçə yaşındadır, doğum tarixi nədir?
- Anası (mümkünsə atası) haradadır, onları görmək olarmı?
- Hansı peyvəndlər vurulub, növbətisi nə vaxtdır?
- Qurdlara, birə və gənəyə qarşı müalicə nə vaxt edilib?
- İndiyə qədər xəstələnibmi, baytara hansı səbəbdən aparılıb?
- Nə ilə qidalanır, gündə neçə dəfə?
- Tualet vərdişi varmı?
- Almazdan əvvəl heyvanı öz baytarıma göstərə bilərəmmi?
- Nəsil sənədi varmı, hansı təşkilat verib?
Suallarını saytdaxili «Mesajlar» vasitəsilə yazmaq rahatdır: cavabları sonra yenidən oxuyub görüşdə tutuşdura bilərsən. Açıq cavab verməyən, heyvanı göstərmək istəməyən və ya tələsdirən satıcıdan ehtiyatlı ol.
Qabaqcadan ödəniş niyə risklidir?
Onlayn heyvan satışında tanınmış fırıldaq sxemi belədir: elanda çox gözəl bala və bazar qiymətindən kəskin aşağı qiymət olur, «satıcı» başqa şəhərdə olduğunu deyir. Sonra «çatdırılma», «xüsusi qəfəs», «baytar arayışı», «sığorta» və ya «gömrük rüsumu» üçün əvvəlcədən pul istəyir. Ödənişdən sonra ya yeni ödəniş tələb olunur, ya da əlaqə kəsilir.
Heyvanı canlı görmədən heç bir ad altında pul köçürmə və göndərilən linklə «ödəniş» səhifəsinə keçmə. Kart nömrəsi, CVV və SMS kodunu heç kimə vermə. Ətraflı: beh vermək niyə təhlükəlidir.
Şübhəli elan görsən, elandakı «Şikayət et» düyməsi ilə bildir — bu, başqalarını da qoruyur.
Hansı heyvanların satışı qadağandır?
Qorunan heyvan növlərinin satışı alal.az-ın istifadə qaydaları ilə qadağandır. Təbiətdən tutulmuş vəhşi quşlar, sürünənlər və digər yabanı heyvanlar əsarətdə çox vaxt əziyyət çəkir, onların alqı-satqısı qanunla da məhdudlaşdırıla bilər. Belə heyvanı «xilas etmək» məqsədi ilə də alma — bu, tələbatı artırır.
Növün statusundan əmin deyilsənsə, almazdan əvvəl aidiyyəti dövlət qurumundan dəqiqləşdir. Qadağan olunmuş heyvanın satıldığı elanı görsən, «Şikayət et» ilə bildir.
Tez-tez verilən suallar
Heyvanı almazdan əvvəl baytara göstərmək olarmı?
Olar və məsləhətdir. Satıcı ilə razılaş ki, heyvanı yaxınlıqdakı baytarlıq klinikasına birlikdə aparasınız və ödənişi müayinədən sonra edəsən. Bu mümkün olmasa, alandan sonra ilk günlərdə baytara get və ciddi problem aşkarlansa nə edəcəyinizi satıcı ilə əvvəlcədən danışın.
Peyvənd pasportu olmayan heyvanı almaq olarmı?
Pasportsuz heyvan da sağlam ola bilər, xüsusilə yaxşı əllərə verilən heyvanlar arasında. Amma bu halda onun peyvəndləri və parazit müalicəsi barədə heç nə bilmirsən. Belə heyvanı götürdükdən sonra mümkün qədər tez baytara apar: o, müayinə edəcək və peyvənd cədvəlini müəyyən edəcək.
Bala neçə həftəlik olanda yeni evə verilə bilər?
It balaları adətən ən azı səkkiz həftəlik olanda yeni evə verilir; pişik balaları üçün bir çox baytar daha gec, təxminən üç aylıq yaşı məsləhət görür. Bu müddətdə bala anasından həm immunitet, həm də davranış vərdişləri qazanır. Dəqiq vaxtı cinsə və balanın vəziyyətinə görə baytarla dəqiqləşdir.
Satıcı heyvanı başqa şəhərdən göndərmək istəyir, nə etməliyəm?
Heyvanı görmədən əvvəlcədən ödəniş etmə. «Çatdırılma», «qəfəs», «sığorta» və ya «baytar arayışı» üçün pul istənilməsi fırıldaqçılıqda tez-tez rast gəlinən sxemdir. Mümkünsə, heyvanı yerində gör və ya etibarlı tanışından baxmağı xahiş et. Ödənişi yalnız heyvanı təhvil alanda et.
Quş alarkən nəyə baxmaq lazımdır?
Quş fəal olmalı, tükləri hamar və təmiz, gözləri parlaq, burun dəlikləri axıntısız olmalıdır. Nəfəs alarkən quyruğun güclü yellənməsi, xırıltı, tükləri pırpızlaşmış halda süst oturmaq narahatedici əlamətlərdir. Tutuquşu alırsansa, balanın müstəqil yem yeyib-yemədiyini soruş və qəfəsin vəziyyətinə bax.
Aldıqdan sonra ilk baytar müayinəsi nə vaxt olmalıdır?
İlk günlərdə, mümkünsə ilk həftə ərzində. Baytar ümumi müayinə aparacaq, parazitləri yoxlayacaq, peyvənd cədvəlini və qidalanmanı müəyyən edəcək. Evdə başqa heyvanlar varsa, yeni gələni müayinədən əvvəl onlarla birbaşa təmasda saxlamamaq daha təhlükəsizdir.
Heyvanlar bölməsində elanlara bax, satıcıya suallarını yaz və qərarı heyvanı canlı görəndən sonra ver.
Heyvan elanları